| گزارش » اخبار استان ها | 18 بهمن 1388 ساعت 11:34 |
جدال بر سر بافت تاريخي يزد |  |
رئيس شوراي اسلامي شهر يزد معتقد است که سازمان ميراث فرهنگي بايد اجازه دهد تا برخي ساخت و سازها در بافت تاريخي اين شهر انجام شود و اگر به مردم اجازه ندهند که خانههايشان را بسازند، خودشان اقدام به تخريب کرده و ميسازند. پيش از اين چنين اظهار نظرهايي با مخالفتهاي زيادي مواجه شده بود و حتي برخي از اعضاي شوراي شهر هم با اين نوع تفکرات مخالف هستند اما همچنان جدال بر سر بافت تاريخي يزد ادامه دارد. به گزارش ایفنانیوز به نقل از CHN بافت تاريخي يزد با بيش از 700 هکتار در سال 1384 با شماره 15000 در فهرست ميراث ملي به ثبت رسيد. در حال حاضر اين شهر تاريخي بزرگترين بافت خشت خام جهان را دارد و همچنين تنها بافت منسجم کشور محسوب ميشود. اين درحالي است که برخي مسئولان شهري از جمله تعدادي از اعضاي شوراي اسلامي شهر يزد معتقدند که براي رفاه مردم بايد بخشي از اين بافت تاريخي تخريب شود. «محمد فقيه خراساني»، رئيس شوراي اسلامي شهر يزد با دفاع از آسايش و آرامش مردم بافت تاريخي به CHN ميگويد: «من به عنوان رئيس شواري اسلامي شهر يزد، عضو شوراي بافت تاريخي هم هستم. معتقديم که بايد ميراث فرهنگي حفظ شود ولي نه تا آنجايي که آسايش مردم سلب بشود. در حال حاضر شهر تحتالشعاع ميراث فرهنگي قرار گرفته است.» وي معتقد است که در ديگر استانهاي کشور يک محله به عنوان بافت تاريخي انتخاب شده اما در يزد قسمت عمدهاي به بافت تاريخي تبديل شده و به همين علت مردم آسايش ندارند. فقيه خراساني ميگويد: «بايد به ما اجازه بدهند که براي آسايش مردم راهها را باز کنيم و مسير دسترسي ماشين رو شود. در محلهها پارکينگ و ورزشگاه و کتابخانه بسازيم. در حال حاضر با ميراثي بودن بافت امکان تخريب خيلي از بناها نيست.» پيش از اين يک مهندس سازه و عضو شوراي اسلامي شهر يزد با تاکيد بر فرسوده بودن بافت تاريخي اين شهر گفته بود که بايد دو سوم آن را صاف کرده و از نو ساخت و ساز کرد. اين عضو شوراي اسلامي شهر يزد در گفتگو با خبرنگار CHN گفته است: «بافت تاريخي بايد پيرايش شود. بايد دو سوم آن را صاف کرده، تجميع کنند و طرح متناسب با بافت را اجرا کنند. اجراي اين طرح با سازه مقاوم در برابر زلزله و احيانا استفاده از آن معماري قديم خواهد بود. در کنار اين موضوع ميراث فرهنگي ميتواند آن بخش از بافت که خانههاي با ارزشي دارد را با يک فکر اساسي درست کند.» اين اظهار نظر با انتقاد انجمنهاي دوستدار ميراث فرهنگي يزد و همچنين کارشناسان مواجه شد و حتي برخي اعلام کردند که چنين اظهار نظرهايي نشان از بي دانشي نسبت به بافت تاريخي است. رئيس جامعه هتلداران استان يزد در واكنش به اظهاراتي مبني بر تخريب دو سوم بافت تاريخي يزد، گفته بود که، آنانكه بافت تاريخي را نميشناسند، راي به تخريب آن ميدهند. اصغر نبيل در اينباره گفته است: «فردي را به جنگل برده و از او پرسيدند كه جنگل را چطور ديده، وي پاسخ داد كه درختان نگذاشتند كه جنگل را ببيند. كساني هم كه راي به تخريب بافت تاريخي ميدهند كمتر شباهتي به فرد يادشده ندارند. آنان بافت تاريخي را نميشناسند و معتقدند كه قسمتهايي كه بر آن نام فرسوده ميگذارند تخريب شود. در حاليكه بافت تاريخي با تمام ويژگيهاي موجود معنا مييابد و حتي تخريب بخش كوچكي هم از آن به كل مجموعه لطمه ميزند.» وي گردشگري را عامل حفظ و احيا بافت تاريخي بر شمرد و به CHN ميگويد: «تا حدود 15 سال پيش ابنيهاي واقع در بافت تاريخي از كمترين ارزش اقتصادي برخوردار بود. اهالي نيز به هر روشي سعي در تخريب آن داشتند تا زمين خالي آماده بازسازي را به فروش برسانند. اما با راه افتادن نهضت تغيير كاربري ابنيه تاريخي در جهت توسعه گردشگري، مردم ترغيب شدند كه بناها را با بهترين كيفيت حفظ كنند تا در چرخه صنعت گردشگري درآمدزايي كنند.» اين درحالي است که رئيس شوراي اسلامي شهر يزد معقتد است که ميشود هر دو مسئله ساخت و ساز و حفظ ميراث فرهنگي بافت را پيش برد. وي ميگويد: « ميشود هر دو مسئله باز کردن معابر و جلوگيري از تخريب چهره بافت تاريخي را با هم پيش برد. يکي از مشکلات ما با سازمان ميراث فرهنگي اين است که ما از منظر بازسازي شهر به بافت تاريخي نگاه ميکنيم و آنها از منظر حفظ آثار و ارزشهاي ميراث فرهنگي نگاه ميکنند. به همين علت کمتر به توافق ميرسيم.» فقيه خراساني معقتد است که: «چون محلههاي قديمي يزد پارکينگ ندارند و کوچهها ماشين رو نيست، مردم براي زندگي به اين محلهها نميآيند. ما هم ميخواهيم پارکينگ درون محله ايجاد کنيم که ميراث نميگذارد و معتقد است که محلههاي قديمي نبايد دست بخورد. دست نخوردن به اين قيمت تمام شد که محلهها خالي از سکنه شده، مهاجران به اين بافتها آمدهاند و بافت محل توزيع مواد مخدر و ديگر مسائل شده است.» اما ديگر عضو شوراي اسلامي شهر يزد با تاکيد بر اين موضوع که تخريب بافت تاريخي اين شهر اشتباه بزرگي است ميگويد که بايد به هر طريقي که شده بافت تاريخي را حفاظت کنيم. «ناصر پارساييان»، با بيان اين موضوع که بافت تاريخي اين شهر اهميت فوقالعادهاي دارد ميگويد: «ما زماني که با اعضاي شوراهاي اسلامي شهرهايي مثل اصفهان، قزوين، کرمان، تبريز و ... تماس برقرار کرديم متوجه شديم که اين شهرها از داشتن بافت تاريخي منسجم محروم شدند و فقط از آن فضاهاي تاريخي تکبناها باقي مانده که حفاظت ميشود. اين درحالي است که بافت تاريخي يزد منسجم و به هم پيوسته است و خانههاي آن زنجيرهاي را تشکيل دادهاند که به درستي ميتوان به آن بافت تاريخي گفت.» وي معتقد است که اگر پذيرفتيم بافت تاريخي يزد يک اثر ملي است، پس بايد اعتبارات کلان ملي داشته باشد. اين اثر امروز به تمام مردم کشور تعلق دارد و همه بايد در حفاظت از آن حضور داشته باشند. اين عادلانه نيست که بافت تاريخي يزد را به حال خود رها ميکنند، اعتباري براي آن در نظر نميگيرند و در نهايت ساخت و سازها آن را از بين ميبرد.» رئيس شوراي اسلامي شهر يزد با بيان اين موضوع که مردم به دنبال حل مشکلات خود در بافت تاريخي هستند ميگويد: «وقتي نياز مردم تامين نميشود، مردم به گونههاي مختلفي عمل ميکنند. الان مردم شبانه آب را زير پي بنا ميريزند و صبح ديوارها خراب ميشود. اما اگر ميراث ميتوانست پروانه بدهد اين مشکلات پيش نميآمد.» وي معتقد است که يزد نصفاش ميراثي و مخروبه و نصف آن آباد و بخشي هم خالي از سکنه مانده است. در حال حاضر محلههاي ميراثي يزد، هم محل جهانگردان و سياحان و هم محل اوباشهاست. وي ميگويد که اين دو در هم طلاقي دارند و درست نيست. از سوي ديگر «وحيد خباززاده»، يکي ديگر از اعضاي شوراي شهر اسلامي يزد با تاکيد بر حفاظت از بافت تاريخي به CHN ميگويد: «من معقتدم پتانسيل گردشگري يزد باعث ميشود اين شهر در آينده جايگاه خاصي پيدا کند. اگر بتوانيم طي يکي دو دهه آينده از اين بافت تاريخي يزد حفاظت کنيم و آن را بپرورانيم، پتانسيل اقتصادي با توانايي اقتصاد نفتي را ميتوان در اين شهر به وجود آورد. من معتقدم بافت تاريخي يزد نفتي براي شهروندان اين شهر است. وظيفه ما حفظ اين ثروت است.» درکنار اين موضوع شهردار يزد هم مشابه آن بخش از اعضاي شوراي شهر که موافق تفکيک بافت تاريخي هستند و معتقدند که بايد بخشي از آن جهت رفاح حال ساکنان آن تخريب شود، فکر ميکند. شهردار يزد معتقد است که قانون چتر حفاظت از بافت تاريخي بوده و متولي آن نيز سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري است. اما وي ميگويد که بايد در طرح تفصيلي بافت تاريخي تجديد نظر شود تا ميراث فرهنگي و شهرداري در حمايت از بافت تاريخي به يک پروتوکل برسند. وي به تفکيک دانهبندي بافت تاريخي معتقد است. همچنين شهردار يزد معتقد است که دانه بندي بافت تاريخي بايد به دانههاي ارزشمند، کمتر ارزشمند و بي ارزش تقسيمبندي شوند و در پي آن دانههاي کمتر ارزشمند و بيارزش بايد تخريب شده و نوسازي شوند. شهردار يزد با نگاهي به طرح تفصيلي شهر يزد ميگويد: «براي فعاليت در ناحيه بافت تاريخي، قانون تکليف همه چيز را روشن کرده است. ضوابط اجرايي در اين موارد طرح تفصيلي است. اما برخي موارد اختلاف از همين طرح تفصيلي ناشي ميشود. طرح تفصيلي قبلا تهيه شده و به امضاء مسئولان وقت ميراث فرهنگي، شهرداري و سازمان مسکن و شهرسازي رسيده بود. اما بعدها اين طرح مورد وثوق طرفين قرار نگرفت و از همينجا اختلافها آغاز شد.» اما خباززاده با مخالفت نسبت به تخريب بافت تاريخي ميگويد: «هم با تخريب و هم با اين موضوع که بافت بيش از حد به هم ريخته شود مخالف هستم. اين دانهبندي بافت تاريخي يزد از شگفتيهاي آن است. مثلا در بافتي مثل اصفهان تکدانهها ديده ميشود اما بافت منسجمي مثل يزد کمتر در جايي ديده ميشود.» در اين ميان يکي از معتمدان محله شيخداد که ناماش قديري است اما خودش را مغضوب ميراثي معرفي ميکند معتقد است که: «طي چهار تا پنج سال گذشته افغانيها و مهاجرها به بافت تاريخي آمدهاند. به همين علت مردم در بافت نميمانند. در حال حاضر مواد مخدر و فرهنگ اعتياد وارد بافت تاريخي شده است. تخريبهاي داخل بافت از 40 سال قبل آغاز شده و به همين شکل رها شده است. مسئولان سازمان ميراث فرهنگي بارها از وضعيت بافت تاريخي يزد بازديد کردند. اما نه با تفکيک بافت و نه با تجميع آن موافقت ميکنند.» وي معتقد است که ضوابط ميراث فرهنگي براي مرمت خانههاي بافت هم مشکلاتي را به وجود آورده است. مثلا يکي از اين ضوابط 6 دانگ بودن سند مالکيتي است که در حال حاضر اکثر خانهها به علت فوت صاحبخانه دست وراث است. قديري ميگويد: «کمتر کسي را در بافت تاريخي سراغ داريم که توانسته باشد پيرو ضوابط ميراث فرهنگي وام مرمت را جذب کرده باشد.» وي در ادامه ميگويد: «برخورد ميراث فرهنگي همواره چکشي است و هيچگاه همراهي نميکند. اگر مشارکت کند مردم تابع هستند. اما اگر اجازه ندهند مردم خودشان اقدام ميکنند. بعد هم اين بلا به سر بافت ميآيد که بافت قديم مشکلات زيادي دارد و ساخت و سازهاي جديد هم هيچ همخواني با بافت قديم ندارد. همه مردم ناراضي هستند.» اين درحالي است که «عزيزالله سيفي»، مدير کل ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري يزد هم در گفتگو با يکي از سايتهاي خبري اعلام کرده است که مطالعه و احياي مراکز تاريخي شهرها و به عبارتي احياي بافت تاريخي که نياز جدي و ملموس به آن، امروز آنرا به عنوان امري محتوم، مورد توجه علاقمندان و مسئولان قرار داده است و ميطلبد که مسئولين همتي در حفظ و حراست آن داشته باشند. وي تاکيد ميکند که حيات بافتها طي سده هاي گذشته پايه بسياري از آداب و رسوم و حتي فرهنگ موجود و نيز رونق اقتصادي شهر و منطقه بوده است. فضاهاي شهري تاريخي قبل از همه وظيفه دارند تاريخ، هويت عيني و ذهني شهر را حفظ کنند و در زندگي جاري سازند. پاسدار همه خاطرهها و يادمانها بوده و از اين رو بايد فعاليتهايي را در کالبد خود جاي دهند که با هدف ياد شده انطباق يابد چنين فضاهايي با توسعه فعاليتها و فضاهاي گردشگري در حفظ بناها و عناصر تاريخي خود موفق ميشوند و حضور روز و شب شهروندان و گردشگران را امکانپذير ميسازند و در چنين فضاهايي زمينهساز رشد صنعت گردشگري و جلب گردشگران داخلي و خارجي است. اما سازمان ميراث فرهنگي هرگز پاسخي به اظهار نظرهاي برخي از اعضاي شوراي شهر که موافق تخريب بافت تاريخي هستند نداد. اين عدم پاسخدهي سبب شد تا دبير انجمن دوستداران و حافظان خشت خام با انتقاد از سکوت سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان بخواهد تا مواضع خود را نسبت به چنين عقايدي اعلام کنند. «عليرضا صادقي»، مدير عامل انجمن دوستداران و حافظان خشت خام دراينباره به CHN ميگويد: «سازمان ميراث فرهنگي متولي بافت و آثار تاريخي يزد است و همه مديريت شهري در کنار آن بايد براي اين آثار دلسوزي کنند. اما آنچه سئوال برانگيز شده اين است که چرا تا کنون سازمان ميراث فرهنگي نسبت به اظهارات غير کارشناسانه يکي از اعضاي شوراي اسلامي شهر يزد در خصوص تخريب بافت تاريخي واکنش نشان نداده است. وقتي فضا را براي چنين افرادي آرام ميکنيم، هرکسي به خودش اجازه چنين انتقادهايي را ميدهد.» اين درحالي است که در پي اظهار نظر يکي از اعضاي شوراي اسلامي شهر يزد که از تخريب دو سوم بافت تاريخي گفته بود، عضو شوراي مرکزي تشکلهاي دوستدار ميراث فرهنگي يزد خواستار برخورد جدي سازمان ميراث فرهنگي با اين قبيل اظهارات شده و اعلام کرد که اين صحبتها بر خلاف عقايد ديگر اعضاي شوراي شهر يزد است. «مصطفي فاطمي» شوراي مرکزي تشکلهاي دوستدار ميراث فرهنگي يزد دراينباره به CHN گفت: «اين اظهارات را با هدف اخلال در ثبت بافت تاريخي يزد درفهرست ميراث جهاني يونسکو است و نبايد آنرا به شوراي شهر تعميم داد. چرا که در بين اعضاي شوراي شهر افراد دلسوزي هستند که در مورد بافت تاريخي و ميراث بر جاي مانده از آن تصميم مي گيرند؛ نه عضو کوچکي از شوراي شهر که با اهدافي خاص تنها به فکر تخريب آثار تمدني اين شهر است.» در حال حاضر به گفته رئيس شوراي اسلامي شهر يزد تعداد زيادي پرونده قضايي وجود دارد که ميراث فرهنگي عليه شهرداري شکايت کرده است. اين پروندهها باعث شده تا حرمت طرفين شکسته شود. بافت تاريخي يزد هنوز هم زنده و پوياست و ميتواند به عنوان يکي از مهمترين قطبهاي گردشگري جهان به حساب آيد. هنوز هم اين بافت زنده مقصد گردشگران مختلفي از سراسر جهان است. آنها ميآيند تا در کوچه پس کوچههاي آن زندگي نياکان خود را به شکلي زنده ببينند. اما اين بافت نياز به مراقب، توجه ويژه مسئولان دارد تا ساکنان در آن بتوانند به راحتي زندگي کنند. اين همان محل طاقي انديشههاي ميراثي و شهري است. اين همان محل جدال بر سر بافت تاريخي يزد است. شايد اگر طرحي درست و قابل دفاع وجود داشت اين جدال پايان ميپذيرفت. | |
کد مطلب : 966
